Për ndryshim rrënjësor

Për ndryshim rrënjësor

BURIM RAMADANI

Nuk duhet improvizuar. Gjendja e tashme kërkon përgjigje të qartë. Të fuqishme. Logjika e improvizimit na ka sjellë deri këtu. Në krizë. Në jo-funksionalitet. Të papunë dhe të pashpresë. Improvizimi që shkatërron qeverisjen.

Nuk duhet qeverisje rutinë. Kosova nuk është në situatën ku qeverisja mund të ndodh vetvetiu. Në mënyrë të ngadalshme. Me dinamikë rutinore. Rutinat e ndërtuara gjatë këtyre viteve vetëm sa e kanë thelluar krizën dhe e kanë dëmtuar mundësinë që qytetarët të jetojnë më mirë. Rutina nuk ndryshon asgjë.

Nuk duhen trazira. Dhimbjet e trazirave zgjasin shumë, dëmtojnë stabilitetin dhe humbin parashikueshmërinë e rrjedhave të shtet-ndërtimit. Qytetarët nuk fitojnë asgjë në afat-shkurtër dhe ndëshkohen në afat-gjatë. Trazira lëkund pothuajse gjithçka.

Kosova ka nevojë për ndryshim rrënjësor. Logjikë tjetër të qeverisjes, mënyrë tjetër të politikë-bërjes. Ka nevojë për ndryshim rrënjësor në dinamikën e angazhimeve, përkushtim të fuqishëm dhe jo-kompromis ndaj të këqijave.

Nevoja për ndryshim rrënjësor nuk lidhet vetëm me një adresë. Lidhet me mentalitetin e politikave. Ndërlidhet fort me qeverisjen qendrore, por shpërndahet pastaj edhe në institucionet tjera publike.

Ku duhet prekur? Çka duhet ndryshuar? Si duhet ndërruar menatalitetin qeverisës? Janë tri parakushte, që kthehen në parime të domosodoshme për të filluar ndryshimin rrënjësor në logjikën e qeverisjes:

E para dhe e padiskutueshmja është Qeveria me duar të pastra. Parakushti i tillë është parim që nuk mund, nuk duhet dhe nuk guxon të mëdyshet.

Qeveria e ardhshme duhet të jetë e larë me deterxhent të fortë. Pa të kaluar korruptive dhe pa të kaluar të krimit të organizuar. Ky është minimumi, pa të cilin nuk duhet menduar se mund të zhvillohet një mentalitet tjetër qeverisës. Përpos që Qeveria me duar të pastra është një kundër-reagim i domosdoshëm ndaj Qeverisë aktuale, ky parim ka të bëjë edhe me fillimin e një standardi normal të qeverisjes në Kosovë. Ky standard do të jetë bazë për shumë e shumë zhvillime politike dhe institucionale për dekada të tëra në Kosovë, nëse jo edhe më shumë.

E dyta dhe e domosdoshmja është Qeveria me ekspertizë. Parakushti i këtillë është parim që vendos themelet për një qeverisje kompetente, të padiskretuar qysh në ditën e parë dhe të besueshme për kapacitetet për të ndryshuar gjendjen.

Qeveria e ardhshme duhet të përfaqësojë dije, ekspertizë, kapacitet, zotësi dhe kompetencë. Përpos pastërtësisë së kabinetit qeveritar, Qeveria e ardhshme duhet të karakterizohet nga përgatitja profesionale dhe jetësore për fushat veç e veç. Kosova ka kapacitete të këtilla. Partitë politike mund të ndërtojnë qeverisje kompetente. Normalisht, edhe ky parim është pothuajse plotësisht i kundërt me Qeverinë aktuale, që është jokompetente dhe me mungesë profesionaliteti.

E treta dhe funksionalja është Qeveria me program të detajuar. Parakushti i këtillë është parim që mundëson nisjen e punës efektive qysh në ditën e parë të përgjegjësive qeverisëse. Ky parakusht as që do të duhej të përmendej fare, porse, fatkeqësisht, kjo është e vërteta që ka ndodhur në vitin 2007 dhe në vitin 2010. Kur Qeveritë pas atyre zgjedhjeve as që kanë pasur një letër të shkruar rreth programit të punës. Një Qeveri me program të qartë e të detajuar nuk do të humb kohë, nuk do të shpenzojë kot.

Thjesht, tri parakushtet për ndryshimin rrënjësor të mentalitetit qeverisës janë në fakt parime pa të cilat nuk mund dhe nuk guxon të ndërtohet Qeveria e ardhshme.

Një Qeveri e pastër, kompetente dhe me program të detajuar e fillon ndryshimin e madh në Kosovë qysh nga dita e parë e qeverisjes.

Botuar në Gazetën TRIBUNA, më 6 mars 2014, fq. 6

Kosova, shteti ynë!

Kosova, shteti ynë!

Ekzistenca e shtetit të Kosovës nuk rrezikon askënd. Nuk shkatërron asnjë lloj përkatësie. Nuk dëmton integrimet brendakombëtare. Nuk vë në mëdyshje të qenit shqiptar, për shembull. Por, e njëjta gjë vlen edhe për qytetarët e Kosovës me përkatësi tjetër kombëtare 

Shteti im është Kosova. Flamuri im shtetëror është flamuri i Kosovës. Me hartën e vendit tim dhe me gjashtë yjet mbi të. Himni i shtetit tim quhet “Evropa” dhe është kompozuar nga Mendi Mengjiqi. Kompozitor vendës. Po, është e vërtetë se është pa tekst. Kemi simbolet shtetërore, sistemin politik të veçantë, ambasadat në shtetet më të largëta dhe në rajon. Edhe vendet e tjera kanë akredituar ambasada këtu dhe respektojnë subjektivitetin tonë shtetëror. 

Shoqëria e shtetit tim është multietnike. Respekton vlerat, traditën, identitetin dhe kulturën e secilit grup etnik që jeton bashkë me mua. I jep mundësi secilit të përparojë, pavarësisht nëse është shqiptar, serb, boshnjak, turk, egjiptas, rom, ashkali, malazias apo kroat. Problemet po vazhdojnë të jenë të pranishme. Por, kjo nuk është arsye që të ndalim përpjekjet tona për të tejkaluar ato. Përkundrazi, duhet të fuqizojmë angazhimet që vështirësitë e tashme të mos na e nxijnë të nesërmen.

E ardhmja e sigurisë nacionale është NATO. Aleanca Veriatlantike, e cila në vitin 1999 u bë faktori vendimtar për çlirimin e kësaj Kosove. Kosovës së të gjithë qytetarëve të saj. Ushtria e ardhshme e Kosovës duhet të jetë krah për krah me atë amerikane, gjermane e angleze. Ushtri profesionale, që përbëhet prej pjesëtarëve nga secili komunitet që jeton këtu. Që i bën të ndihen të sigurt të gjithë qytetarët e Kosovës, pavarësisht cilës fe i përkasin apo cila është gjuha e tyre amtare.

E ardhmja politike është Bashkimi Evropian. Integrimi në familjen e shteteve evropiane, të cilat e kanë vendosur paqen mbi të gjitha. Që kanë kthyer në model primar largimin e armiqësive që rrjedhin nga identitetet ndarëse apo përçarëse. Bashkim, i cili ka vënë në qendër të politikave bashkimin e vlerave të ndryshme në një qëllim të përbashkët: jetesën e lumtur të qytetarëve të të gjitha vendeve evropiane. Pa luftëra, pa dëmtime, pa dhunë.

Baza e të tashmes dhe e të ardhmes së shtetit tim është demokracia. Sistem jo perfekt, por dukshëm më i miri në krahasim me sistemet e tjera qeverisëse që kanë ndodhur në historinë e njerëzimit. Demokracia dhe vlerat e saj janë themeli i Bashkimit Evropian dhe themeli i bashkëpunimit ndërmjet vendeve evropiane. Për më tepër, demokracia është garancia e vetme që ne mund të jetojmë mirë në shtetin tonë, në Kosovën tonë. Që askush nuk do të na i shkel liritë dhe të drejtat, që askush nuk do të mund të na e ndalojë prosperitetin individual dhe kolektiv. Garanci që askush nuk do të na kthejë në komunizëm, apo të na çojë në fashizëm.  

Nuk dua që kjo të shkatërrohet. Për asnjë çmim. Kosova duhet të jetojë sa të ketë njerëz në të. Si shtet i pavarur, sovran dhe demokratik. Si shtet i konsoliduar, me sundim të ligjit, me Kushtetutë të pakontestuar nga asnjë grup etnik, fetar apo politik, me zhvillim ekonomik, me arsim modern, me sistem të zhvilluar shëndetësor, me identitet kulturor, me sport konkurrues në botë, me arkitekturë të re dhe me kushte shumë të mira jetese për të gjithë qytetarët.

Dua që Kosova, shteti im, të konkurrojë jo vetëm me rajonin, por edhe me vendet e zhvilluara evropiane. Madje, edhe studentët gjermanë apo francezë të aplikojnë për të studiuar në universitetet e Kosovës. Ku do të marrin dije dhe ku do të konkurrojnë me brezin e vet kudo nëpër botë. Dua që futbollistët italianë, gjermanë, brazilianë dhe argjentinas të vijnë për të luajtur në klubet profesionale të futbollit në Kosovë. Qoftë te Prishtina, te Trepça e Mitrovicës, Liria e Prizrenit apo Ballkani i Suharekës.  

Dua që Kosova, shteti im, të ketë përfaqësinë kryesore për rajonin tonë të prodhimit të BMW-së, të Mercedesit apo të Volvosë. Të jetë qendra rajonale e energjetikës dhe të prijë në listat për minierat e mineralet. Të arrijë nivelin më të lartë të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) për kokë banori dhe që këtu të punësohen me dhjetëra mijëra qytetarë të vendeve të tjera, qoftë të Botës së Tretë apo edhe të vendeve të zhvilluara. Që turizmi të jetë atraktiv për amerikanët e për evropianët. 

Ekzistenca e shtetit të Kosovës nuk rrezikon askënd. Nuk shkatërron asnjë lloj përkatësie. Nuk dëmton integrimet brendakombëtare. Nuk vë në mëdyshje të qenit shqiptar, për shembull. Por, e njëjta gjë vlen edhe për qytetarët e Kosovës me përkatësi tjetër kombëtare. 

Secili njeri ka identitet të shumëfishtë. Cilido prej identiteteve nuk duhet përdorur për të përçarë. Përkundrazi, njerëzit kanë shumë identitete të përbashkëta.

Një njeri mund të jetë në të njëjtën kohë shqiptar: shqiptar i Kosovës, dukagjinas, pejan, baranas, prishtinas, mashkull, katolik, luftëtar, profesor, bletar, baba dhe vëlla. Kjo nuk do të thotë se njëri prej identiteteve duhet t’i shkatërrojë të tjerët. Të gjitha këto shtresa të identitetit e përbëjnë një njeri.

Tekefundit, identiteti ka dy pjesë: si ndihesh vetë dhe si të shohin të tjerët. Mund të ndihesh mashkull, por të tjerët të të shohin si femër. Mund të ndihesh kosmopolitan, por të tjerët mund të të shohin si një provincialist të pandreqshëm.

Identiteti ynë kombëtar nuk është rrezikuar nga shteti i Kosovës. Përkundrazi, shteti i Kosovës forcon dukshëm edhe identitetin tonë kombëtar.

Nuk ka nevojë të mënjanosh përkatësinë kombëtare shqiptare, që të punosh për konsolidimin e shtetit të Kosovës. Që të angazhohesh që në Kosovë të mos ketë korrupsion dhe krim të organizuar. Apo, që të kesh një plan konkret dhe të detajuar për të vendosur sundimin e ligjit në agjendë prioritare qeverisëse.

Nuk ka nevojë të mënjanosh përkatësinë kombëtare shqiptare, që të ndërtosh një Kosovë konkurruese me rajonin dhe me Evropën. Që të rinjtë e Kosovës të arsimohen mirë dhe të jenë më të përgatitur profesionalisht se brezi i tyre në Spanjë apo në Austri.

Prandaj, debatet që tentojnë të trajtojnë ekzistencën e shtetit të Kosovës si rrezik për identitetin kombëtar shqiptar, janë artificiale, të pasakta dhe jozhvillimore. Janë edhe injorante. Synojnë të ndalojnë çdo përpjekje për dashurinë ndaj Kosovës, shtetit tonë. Pasojnë me mungesë angazhimi të sinqertë për të ndërtuar dhe për të konsoliduar vendin tonë, për të vendosur rend e ligj dhe lojalitet ndaj shtetit. Ndikojnë në thellimin e përçarjes, në kohën kur më së shumti na duhet tejkalimi i armiqësive ndërmjet njerëzve me përkatësi të ndryshme etnike. 

Nuk janë tradhtarë ata që e duan shtetin e Kosovës. Ata që përpiqen ta fuqizojnë shtetin e Kosovës. Ta bëjnë shtetin më të mirë e më të zhvilluar në botë.

Nuk janë tradhtarë ata që luftojnë armiqtë e Kosovës. Që ndërtojnë argumentet politike për të zmbrapsur çfarëdo tentimi të Serbisë për shuarjen e ekzistencës së shtetit të Kosovës.

Mbi të gjitha, shteti i Kosovës ka nevojë për dashurinë e njerëzve për të. Për vullnetin që ta bëjmë shtetin ku të gjithë mund të jetojmë të lumtur. 

(“Zëri”, 13 dhjetor 2012)

Së shpejti.... TRANSIT

Së shpejti...

Libri

TRANSIT

Autor: Burim R. Ramadani

Recensent: Beqë Cufaj

Lektura dhe korrektura: Behxhet Haliti

Kopertina: Blerim Gjoci dhe Bujar Kabashi

Realizimi: Gani Halili

Botues: Zero Print

Shtypi: Dukagjini

Prishtinë, 2014

Kriza para syve

Kriza para syve

BURIM RAMADANI

Nuk mund të shkojë gjatë kështu. Diçka do të mund të ndryshojë. Njerëzit janë lodhur, qeveritarëve u është rritur lluksi, politikanëve në përgjithësi u janë rritur ambiciet. Duke qenë të dëshpruar në aspektin fiancaniar dhe për shkak të mungesës së perspektives, qytetari i Kosovës ka mbetur në mes të rrugës. I pashpresë!

Një situatë e tillë mund të komplikohet edhe më shumë. Mungesa e qeverisjes, kriza e kriëz, domosdoshmëria për qeverisje të vendosur dhe të përkushtuar, sikurse edhe ngërçi institucional që po ndodh herë pas here, mund të komplikohet edhe me procese tjera të mëdha e të rënda. Me këso zhvillimesh, institucionet e Kosovës duket se e kanë të papërballueshme mundësinë e funksionalitetit.

Kërkesa për zgjedhje të reja të shpejta parlamentare nuk është një çështje e ngushtë partiake. Është domosdoshmëri. Është e patejkalueshme. Në fakt, nuk ka opsion tjetër për të ndalur krizën përveç zgjedhjeve parlamentare. Përndryshe, Kosova bashkë me institucionet e saj qeverisëse dhe legjislativin do të mund të përshkallëzohet në një krizë shumë më të thellë dhe shumë më të komplikuar.

Në anën tjetër, qytetari i Kosovës përballet me lloj-lloj problemesh e vështirësish, të cilat dalin si pasojë e mungesës së qeverisjes. Gjatë javës së kaluar kemi parë një situatë jashtëzakonisht të rëndë rreth Rektoratit të Universitetit të Prishtinës. Ishte aq e keqe qasja rreth atyre zhvillimeve, sa që rrezikoheshin jetëra njerëzish për shkak të çështjeve dhe ambicieve politike. Normalisht se dihej qartë dhe pastër se e vetmja mundësi për të hapur rrugën për fillimin e zgjidhjes së problemeve të grumbulluara në UP ishte largimi i udhëhehësit të UP-së. Në fakt, rektori i dorëhequr Gashi nuk është përgjegjësi kryesor për krejt ato që kanë ndodhur ndër vite në UP. Por, sikurse thuhet në popull, “i kërciti në dorë situata” dhe nuk kishte zgjidhje tjetër përveç dorëheqjes.

Kjo, sikurse edhe shumë probleme tjera të jetës së përditshme, duket qartë se ka ngritur edhe më shumë nivelin e pakënaqësisë së qytetarëve të Kosovës. Sot kriza e madhe është para syve tanë. Kushdo që i mbyll sytë, nuk ka për t’i hapur normalisht! Kushdo që i ka hapur sytë, mund të gjejë një zgjidhje për të dalë nga kjo situatë.

Është e padiskutueshme nevoja për reflektimin personal, profesional dhe politik në këtë situatë. Edhe qeveritarët do të duhej që të paktën njëherë (pasi që nuk e kanë bërë deri më tash) të reflektojnë për gjendjen që gjendet vendi. Nuk e kanë shumicën në parlament dhe krejt çka po tentojnë të bëjnë aty është të bllokojnë nismat e opozitës. Kjo situatë nuk meriton shumë koment. E kanë nisur prej tash rrugën e bërjes së opozitës, anipse janë në pushtet.

Kjo strukturë politike në pushtet e ka vendin në opozitë për vitet e ardhshme. Nuk ka asnjë dilemë se Kosovës i nevojitet një ndryshim rrënjësor i mënyrës së qeverisjes. Nuk ka hapësirë politike për një qeverisje të këtillë. Tashmë, ndoshta më shumë se asnjëherë më parë, qeverisja në Kosovës duhet të ketë dy elemente tepër të dallueshme: vendosmërinë e padilemë dhe kreativitetin zhvillimor.

Kjo mundësohet me veprime të analizuara politike, porse domosdoshmërisht kërkon vullnetin për ndryshimin rrënjësor. Ky ndryshim po vjen! Kriza para syve tanë nuk guxon të injorohet. Mbyllja e syve në këto zhvillime negative mund të sjellë pasoja të padëshirueshme dhe të pamatshme. Nuk na duhen ato! Na duhen zgjedhjet!

Botuar në TRIBUNA, më 13 shkurt 2014, fq. 6

Agoni dhe dëshpërim

Agoni dhe dëshpërim

BURIM RAMADANI

Paqëndrueshmëri. 

Jostabilitet. 

Krizë e gjithëmbarshme.

Këto janë tri karakteristikat kryesore që përbëjnë situatën e sotme në Kosovë. Tri elementet thelbësore mbi të cilat duhet të ndërtohen politikat për të tejkaluar në hapin tjetër politik. Tre faktorët bazik përse duhet të zhvillohen zgjedhjet e shpejta dhe të menjëhershme për të nxjerr Kosovën nga një nivel jashtëzakonisht negativ të zhvillimeve.

I papjekur politik duhet të jesh dhe të mbyllësh sytë para një situate të tillë. Ndryshe është vështirë të shpjegohet.

I udhëhequr fort nga interesat personale ose grupore duhet të jesh dhe të sillesh sikurse gjithçka duhet të ndodh përmes një rutine normale, e cila karakterizohet me rrjedha të rregullta dhe të pangutshme.

I lidhur fuqishëm me përfitime të caktuara duhet të jesh dhe të barrikadohesh për të mbajtur pushtetin edhe pse ke humbur shumicën mbështetëse.

Barrikadimi në situata të këtilla të rënda dhe të pashpresa definitivisht mund të prodhojë situata të rënda dhe të paparashikuara qartë. Qytetarët e Kosovës në ditët e sotme janë aq të dëshpëruar saqë reagimi i tyre nuk mund të parashikohet me saktësi.

Mjafton të shpërthejë një rast i caktuar dhe të mobilizohet pothuajse e tërë kategoria e njerëzve të dëshpëruar rëndë me ngecjet e gjithëmbarshme. Askush nuk besoj se duhet të jetë i sigurt se situatat që mund të vijnë në të ardhmen e afërt mund të jetë krejtësisht të rregullta.

Ky do të duhej të merrej edhe si alarm për institucionet shtetërore, por mbi të gjitha për partitë politike, të cilat e kanë për obligim gjetjen e zgjidhjeve progresive dhe zhvillimore. Nuk duhet të anashkalohet pakënaqësia enrome që karakterizon sot qytetarët e Kosovës. Nuk mund të injorohen sinjalet, për mua, shumë të qarta për nivelin tejet të lartë të pakënaqësisë dhe dëshprimit të përgjithshëm që ka kapluar qytetarët e Kosovës.

Të rritur të situata emergjente dhe kriza të njëpasnjëshme për dekada me radhë, qytetarët e Kosovës e kanë dëshmura jo vetëm një herë se mund të reagojnë në mënyrë të pakontrolluar në situata të caktuara si pasojë e dëshpërimit në gjendje të caktuara. Të gjithë na kujtohet marsi i vitit 2004, që ka paraqitur një reagim të pakontrolluar të njerëzve nëpër Kosovë si pasojë e ngërçit politik që kishte kapur Kosovën. Dëshpërimi në atë kohë ishte i përmasave të mëdha, sikurse edhe fakti se politika kosovare nuk mund të gjente një rrugë normale për të kanalizuar pritjet dhe aspiratat e popullit të Kosovës.

Situata të tilla apo të ngjashme kanë ndodhur edhe në vitin 2007, kur të paktën dy qytetarë të Kosovës u vranë në sheshin “Nënë Tereza”, pavarësisht se për këtë ka pasur dhe ende ka spjegime të ndryshme politike.

Nuk duhet injoruar këto fakte dhe nuk duhet injoruar faktorët e rëndësishëm: dëshpërimin dhe pakënaqësinë. Në rrethana të këtilla, të krijuar edhe së voni, institucionet qeveritare dhe partitë politike e kanë për obligim qytetar, kombëtar dhe njerëzor të gjejnë zgjidhjet më të mira dhe zgjidhjet për efektive. Barrikadimi në interesa të ngushta personale, grupore apo partiake nuk është zgjidhja. Në fakt, vetëm sa e rëndon situatën e përgjithshme politike dhe shoqërore.

Sot është e qartë se institucionet e Kosovës janë të degraduara në nivelet më të ulëta që ka ndodhur ndonjëherë.

Sot është e qartë se Qeveria nuk e ka shumicën në Kuvend, prandaj ka humbur çfarëdo argumenti se mund dhe duhet të vazhdojë.

Sot është e qartë se zgjedhjet e shpejta dhe të menjëhershme do të drejtojnë energjitë e qytetarëve drejt ndryshimit të gjendjes përmes procesit zgjedhor, e jo përmes mënyrave tjera.

 Botuar në TRIBUNA, 20 shkurt 2014, fq. 6

Politika dhe pasioni

Politika dhe pasioni

Thirrjen për politikë e ka vetëm ai që është i sigurt se nuk do të shembet kur bota nga pikëpamja e tij do të jetë shumë budallaqe ose shumë e rëndomtë për atë që ai dëshiron të ofrojë. Vetëm ai që përballë gjithë kësaj mund të thotë “S’prish punë, le të vazhdojmë!” zotëron thirrjen për politikë, thotë Maks Ueber

BURIM RAMADANI

Demokracia ofron mbi të gjitha mundësinë për pjesëmarrje të të gjitha shtresave në politikë dhe proceset publike. Nëse kjo do të ishte madje edhe e vetmja e mirë e demokracisë, mund të besohet se do të vlerësohej shumë më lartë se të gjitha sistemet qeverisëse që ka parë njerëzimi deri më tash. Njeriu, qoftë si kafshë politike, qoftë si mbizotërues i tokës, apo edhe si misionar drejt të mirës, ka nevojë dhe të drejtë për të qenë pjesë e asaj që ndodh rreth tij dhe për të. Kjo ndoshta është një prej elementeve kryesore për të cilat njerëzimi ekziston.
Tek e fundit, për çfarë lumturie njerëzore mund të bëhet fjalë në rast kur një autoritet (në këtë rast shtetëror) vendos, zhvillon politika dhe përcakton ardhmërinë e njerëzve pa pjesëmarrjen e tyre në këtë proces. Derisa pjesëmarrja publike është njëra anë e medaljes, ana tjetër ka të bëjë me nivelin e zhvillimit shpirtëror dhe njerëzor të politikanëve (lexo: udhëheqjes), të cilët kanë përgjegjësinë për jetën dhe zhvillimin e qytetarëve të shtetit.
Kosova si shtet i ri dhe shoqëri në zhvillim, ka nevojë para së gjithash njohjen e koncepteve themelore të jetës politikës, pjesëmarrjes dhe zhvillimit shoqëror.
Deri në ngritjen e nivelit të pjesëmarrjes së gjerë në proceset politike në Kosovë janë bërë përpjekje të ndryshme, kryesisht nga shoqëria e pjesshme civile. Porse, ka mbetur jo pak punë drejt ndryshimit të mentalitetit politik dhe përmirësimit të aftësisë së ndarjes së pushtetit midis të zgjedhurve dhe zgjedhësve.
Kur flitet për të zgjedhurit, përkatësisht elitën qeverisëse, është mëse i nevojshëm qartësimi i bazës së duhur për të qenë pjesë e politikës ose për t’u futur aktivisht në politikë. Apo, siç thotë Maks Ueber në “Politika si profesion”, janë dy mënyra për ta kthyer politikën në profesion: ose jeton “për” politikën ose jeton “prej” politikës. Siç vëren Ueber, ai që jeton “për” politikën e shndërron atë në jetën e tij, në një kuptim të brendshëm, e ushqen ekuilibrin e tij të brendshëm me ndërgjegjjen që jeta e tij ka kuptim në shërbim të një “çështjeje” dhe dallimi këtu i referohet aspektit ekonomik.
Autori është i prerë në konstatimin e tij se ai që përpiqet ta bëjë politikën një burim të përhershëm të ardhurash jeton “prej” politikës si profesion, ndërsa ai që nuk e bën këtë jeton “për” politikën. Nëse kjo do të futej në praktikë në Kosovë, kushedi sa i zgjedhuri do të binte në kategorinë ‘prej’.
Domosdoshmëria për qëndrueshmëri ekonomike të politikanit është pjesë e shtjellimit të Ueberit. Ai është i qartë në konkludimin e tij se në kushte normale, politikani duhet të jetë ekonomikisht i pavarur nga të ardhurat që mund t’i sjell politika dhe kjo do të thotë se politikani duhet të ketë një pozitë personale në jetë që i siguron të ardhura të mjaftueshme. Megjithatë, Ueber është i vetëdijshëm për mungesën e ekzistimit të ndonjë shtrese mbizotëruese që nuk ka jetuar “prej” politikës. Ai e thotë shkoçur se nuk ka ekzistuar kurrë një shtresë e tillë, që në një mënyrë apo në një tjetër, nuk ka jetuar kurrë “prej” politikës, porse nënkuptohet vetëm kjo: politikani profesionist nuk duhet të kërkojë shpërblim të drejtpërdrejt për punën e tij politike, ndërsa çdo politikan që nuk ka mjete për qëndrueshmëri të pavarur ekonomike duhet patjetër të pretendojë një gjë të tillë.
Fatkeqësisht, përvoja e shkurtër e demokracisë në Kosovë ka treguar për trende të zhvillimeve jopozitive në këtë aspekt. Ndoshta, jo për shkak të mungesës së ligjeve, por mungesa e presionit edhe social ka çuar këtu. Sidoqoftë, natyra e politikanëve profesionistë ka ndërruar dhe sot ndryshon shumë nga një rast tek tjetri.
Duke ndarë në pesë lloje shtresash politikanët profesionistë, Ueber përmend kerikët; të shkolluarit humanistë; fisnikërinë e oborrit; institucionin anglez të aristokratëve e fisnikë të vegjël rentierë qytetarë që quhet “zotërinjtë”, dhe si shtresë të pestë juristin me arsim universitar, që është karakteristikë për Perëndimin, veçanërisht për kontinentin evropian. Ndërsa, duke folur për mënyrat e bindjes apo sundimit, Ueber përmend tri baza kryesore: tradicionalen (patriarku, princi), karizmën dhe ligjshmërinë ose besimin në vlefshmërine e statusit ligjor.
Përfundimisht, politika, sipas Ueberit, i ngjan një shpuesi të fuqishëm dhe të ngadaltë të pjesëve të forta të drurit. Në të përfshihet edhe pasioni edhe e ardhmja... Thirrjen për politikë e ka vetëm ai që është i sigurt se nuk do të shembet kur bota nga pikëpamja e tij të jetë shumë budallaqe ose shumë e rëndomtë për atë që ai dëshiron të ofrojë. Vetëm ai që përballë gjithë kësaj mund të thotë “S’prish punë, le të vazhdojmë!” zotëron thirrjen për politikë. Niveli i politikanit të tillë në Kosovë mund të përmblidhet në pak numra dhe kjo është fillesa drejt demokratizimit të shoqërisë. Mbi të gjitha, Politika është pasion dhe mision drejt të ardhmes.

Botuar në Koha DITORE, më 16 maj 2011, fq. 11

Komploti, shteti dhe shoqëria civile

Komploti, shteti dhe shoqëria civile

E vërteta e tërë këtyre paranojave për gjoja komplotin e shoqërisë civile ndaj institucioneve të Kosovës është komploti i udhëheqësve të shtetit kundër shoqërisë civile dhe gjithë atyre që mendojnë ndryshe.

BURIM RAMADANI

“Komplot. Puç. Rrëzim i shtetit. Mendime destruktive. Marrje e pushtetit me dhunë. Shoqëria civile deshi të rrëzojë Presidentin dhe Qeverinë”.
Kështu mund të përmblidhen përgjithësisht reagimet qesharake, të marra, të tmerrshme dhe paranoike të udhëheqësve të institucioneve të Kosovës dhe të mediave të tyre gjatë këtyre ditëve, pasi gjoja zbuluan një plan sekret për rrëzimin e qeverisë.
Paranoja e Thaçit nuk ka të ndalur. Kësaj paranoje i është bashkuar edhe Pacolli. Normalisht, duke përdorur mediat që shërbejnë për ta, Thaçi e Pacolli iu vërsulen tashmë shoqërisë civile për të denigruar edhe këta qytetarë e qytetare që duan të kenë një shtet normal dhe demokratik.
Thaçi tha se “pushteti nuk merret me dhunë”, ndërsa Pacolli tha se këto janë “destruktive”. Të dyja këto elemente i përshkruajnë më së miri këta dy liderë partiakë e institucionalë. I pari përdori të gjitha format, pra edhe dhunën, që të merr pushtetin, ndërsa i dyti është personaliteti më destruktiv që ka udhëhequr ndonjëherë institucionet e pas-luftës në Kosovë.

Mungesa e kredibilitetit të institucioneve dhe rreziqet ndaj shtetit

Gjatë këtyre ditëve, nëpër media ka qarkulluar një nismë e tentuar e disa organizatave jo-qeveritare për të shprehur pakënaqësitë për atë që po ndodh në Kosovës, sikurse edhe për të mbrojtur kredibilitetin e institucioneve të Kosovës. Një nismë e qëlluar, e nevojshme dhe, tek e fundit, plotësisht në kuadër të parimeve dhe formave demokratike për të mbrojtur e promovuar vlerat Perëndimore.
Por kur ka pasur Kosova institucione më pak kredibile se sa këto që janë ndërtuar në fund të shkurtit? Që nga zgjedhjet e para pas çlirimit të vendit, institucionet e Kosovës kanë pasur mbështetjen e nevojshme të popullatës, duke i siguruar kështu legjitimitetin e duhur për qeverisje, krahas legalitetit që i siguron sistemi. Ndërsa, tashmë kemi për herë të parë rastin kur pakica e udhëheq shumicën Dhe, kjo ka ndodhur pikërisht për shkak të ambicieve të papërmirësueshme të dy individëve që të kenë pushtetin në duart e tyre.
Popullata shumicë në Kosovë, shqiptarët, janë në opozitë, ndërsa Thaçi ka bërë koalicion me të gjithë të tjerët vetëm që të mbetet në pushtet. Madje, për herë të parë në Kosovë, minoriteteve i është dhënë pushtet shumë më i madh se sa që i takon me Kushtetutë dhe me Planin e Ahtisaarit. Kështu, për shembull, serbët e Kosovës kanë marrë në udhëheqje tri ministri dhe postin e zëvendës-kryeministrit, duke shkaktuar një precedent të pamohueshëm. Në nën tjetër, postet janë ndarë sikur të ishte pazari i veturave, ku shitësit dhe blerësit shtyhen me orë të tëra për të nxjerrë një euro më shumë apo më pak.
Dhe, çka po bëjnë gjatë kësaj kohe këto institucione që u formuan kështu? Qysh në mbledhjen e parë të Qeverisë së Kosovës, Thaçi emëroi njërin prej pesë zëvendësve të tij, Edita Tahirin, për të biseduar me Serbinë. Menjëherë dëshmoi se kjo është një Qeveri e Bisedimeve. Në kohën kur shteti i Kosovës nuk është funksional, kur autoriteti i shtetit nuk është shtrirë në rreth 20 për qind të territorit, kur strukturat paralele të Serbisë vazhdojnë të funksionojnë të papenguara, kur Qeveria e Serbisë i “investon” në Kosovë 250 milionë euro në vit, kur sundimi i ligjit mbetet peng i krimit të organizuar shqiptaro-serb, kur çmimet kanë arritur kulminacionin dhe standardi jetësor i qytetarëve është rrëzuar për tokë, kjo Qeveri e Bisedimeve fillon aventurën e dëmshme për të rehabilituar Serbinë në qëllimet e saj drejt Bashkimit Evropian.
Dhe, në këtë krejt situatë, Thaçi e Pacolli, duke përdorë fuqinë kontrolluese mbi media të caktuara, i vërsulen shoqërisë civile. Pra, atyre që më herët i quajtën edhe pro-sllavë, bijë e bija të komunistëve dhe anti-kombëtarë. Në momentin kur Kosova ka një President të kontestuar në të gjitha aspektet, pra edhe institucional edhe individual, tashmë na dolën aktivistët e shoqërisë civile ata të rrezikshmit për shtetin e Kosovës.
E vërteta është tjetër. Janë pesë rreziqe kryesore ndaj Kosovës gjatë kësaj periudhe, të cilat që të gjitha janë të dukshme, të ditura dhe të qarta.
Së pari, rreziku kryesor i jashtëm ndaj shtetit të Kosovës është Serbia, e cila ka pretendime të qarta dhe publike territoriale ndaj Kosovës. Serbia është rrezik për ekzistencën e shtetit të Kosovës, lirisë së njerëzve këtu dhe të ardhmes së Kosovës.
Së dyti, rreziku i brendshëm më i rëndësishëm përbëhet nga strukturat paralele të Serbisë në Kosovë, të cilat edhe më tutje po vazhdojnë të ngjallin urrejtje ndër-etnike, të pengojnë funksionimin e shtetit dhe normalizimin e jetës në Kosovë.
Së treti, rreziku që po rritet ndaj shtetit të Kosovës është krimi i organizuar rajonal i narkotikëve dhe i trafikimit me qenie njerëzore. Brenda këtij rreziku, hyn edhe funksionimi i organizatave kriminale të tipit të SHIK-ut që punojnë për Thaçin, sikurse edhe tendencat e Pacollit për të krijuar sistem të ngjashëm ilegal të intelegjencës.
Së katërti, lëvizjet e fuqizuara fundamentaliste fetare, kryesisht islamiste, të cilat tashmë identifikohen edhe me qeverinë e Kosovës. Strukturimi i këtyre lëvizjeve është zhvilluar gjatë kësaj periudhe dhe Kosova mund të jetë një vatër e re e këtyre njerëzve të prishur, të vërbuar dhe të drejtuar kundër vlerave themelore njerëzore.
Së pesti, kriza ekonomike që ka kapluar vendin, duke bërë që jeta e qytetarëve të Kosovës të jetë shumëherë më e rënduar se sa ka qenë pak vjet më parë. Për shkak të mungesës së vizionit për zhvillim ekonomik, rritjes së shpenzimeve qeveritare, rritjes së korrupsionit, sikurse edhe për shak të qëllimeve të qarta për pasurim të qeveritarëve, Kosova rrezikohet nga shpërthimi i problemeve sociale.
Mbi të gjitha, unifikuesi i të gjitha këtyre rreziqeve del vetë Qeveria e Kosovës, e cila ka zgjedhur formën më të papranueshme për të orientuar politikat e veta. Pra, kundër të gjithëve brenda vendit, por pa ndonjë projekt për të luftuar rreziqet e jashtme dhe për të zhvilluar e forcuar Kosovën.

Paranoja dhe viktimizimi

Në tërë këtë situatë, Thaçi e Pacolli kërkojnë fajtorë kujdestarë. Ata “gjetën” shoqërinë civile për të drejtuar gishtin. Madje, mediat e afërta me ta, konkretizuan edhe më shumë këtë “komplot”. Klubi për Politikë të Jashtme dhe Veton Surroi “u gjetën” të jenë ata që duan të rrezikojnë shtetin.
E vërteta është se ne të gjithë (besoj!) duam që Kosova të zhvillohet në dy segmente të rëndësishme: në skenën politike dhe në shoqërinë civile. Megjithëse jo në nivel të ngjashëm, të dyja këto segmente edhe më tutje mbeten të brishta, të pa-organizuara mirë dhe me shumë e shumë probleme brenda llojit. Dhe, në rastet kur shoqëria civile synon të luajë rolin e vet, qoftë edhe përmes aksioneve të tubimeve apo protestave, janë institucionet e Kosovës ato që i shpallën të dhunshëm e destruktivë.
Që të dy, pra edhe Thaçi edhe Pacolli, me deklaratat e tyre shkelën Kushtetutën e Kosovës dhe normat ndërkombëtare të Lirive Themelore të Njeriut. Në Kushtetutën e Kosovës, Neni 43, ku përkufizohet Liria e Tubimit, thuhet saktësisht se “Liria e tubimit paqësor është e garantuar. Secili person gëzon të drejtën për të organizuar tubime, protesta dhe demonstrata, si dhe të drejtën për të marrë pjesë në to. Këto të drejta mund të kufizohen me ligj, nëse është e domosdoshme për të siguruar rendin publik, shëndetin publik, sigurinë kombëtare, ose mbrojtjen e të drejtave të të tjerëve.”
E pra, cili është rrezikimi i rendit publik, shëndetin publik apo sigurisë kombëtare në qëllimet e disa organizatave jo-qeveritare për të protestuar?
Kjo tregon qartë dy elemente që i karakterizojnë Thaçin e Pacollin, të cilët tashmë duket se janë të vetëdijshëm për rrugën e keqe që kanë nisur së bashku.
Elementi i parë është paranoja. Të dy duket se janë bërë paranoik dhe kanë përshtypjen se të gjithë të tjerët janë të rrezikshëm për ta. Kjo fare nuk është e vërtetë dhe këtë paranojë duhet hequr përgjithmonë. Njerëzit që kundërshtojnë apo nuk pajtohen me politikat e udhëhequra prej Thaçit e Pacollit nuk kanë çështje personale për të zgjidhur me ta. Në politikë nuk duhet personalizuar gjërat.
Eelementi i dytë është tendenca e tyre për t’u paraqitur si viktimë para popullit të Kosovës. Duke ditur se tradicionalisht shqiptarët si komb janë solidarizuar me viktimën, këta të dy duan që të rrisin mbështetjen e popullatës për ta pikërisht duke u paraqitur viktimë. Por, realiteti është i kundërt. Qytetarët e Kosovës janë viktimë sa i përket standardit jetësor dhe të ardhmes së prosperuar pikërisht nga këta dy njerëz, si politikanë dhe si udhëheqës të institucioneve.

Botuar në Koha DITORE, më 16 mars 2011, fq. 14.

Zotërinj, a mund të fleni natën?

Zotërinj, a mund të fleni natën?

Thaçi e Pacolli po bëjnë komplot. Komplot kundër Kosovës. Dehja në “Zanzibar” ishte vetëm nisja e komplotit. Dhe, goditja më e fuqishme kundër Kosovës ishin zgjedhjet e dhjetorit 2010 dhe të janarit 2011. Normalisht se prej këtyre zgjedhjeve, dalin edhe Presidenti dhe Kryeministri i këtij niveli. Këta që shesin shtetin për pushtetin.

BURIM RAMADANI

Saherë që vë hapin në hyrje të institucioneve të Kosovës, më bien ndërmend sa shumë sakrifica kanë bërë shqiptarët e Kosovës për këtë ditë. I përkulem me nderim atyre që dhanë jetën, gjakun, gjymtyrët për të arritur lirinë. I respektoj të gjithë ata që kontribuan për të ndërtuar shtetin tonë. Ndërsa, sot, shqiptarët janë opozitë.
Tri vjet pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, tashmë secili tashmë e ka të qartë. Qeveria e kaluar solli një krizë të madhe në Kosovë. Për më shumë se shtatë (7) muaj, Kosova nuk po mund të del nga kriza.
Një pyetje që duhet t’i drejtohet për çdo moment Thaçit dhe klubit të tij: a e ndjeni veten të qetë? Thjeshtë, a mund të fleni natën prej asaj që i keni bërë Kosovës?
Gati tri vjet, ju qeverisët vendin si mos më keq. Me afera të panumërta të korrupsionit. Në bashkë-jetesë me krimin e organizuar. Tendosët skajshëm raportet me secilin njeri apo subjekt që kritikoi qeverisjen tuaj të keqe. Me hetuesit nëpër kabinetet, zyrat dhe serverat e Qeverisë.
Ju që manipuluat me paratë e popullit të Kosovës që në ditët e para të qeverisjes suaj, edhe e përfunduat mandatin në formë të turpshme.
Të gjithëve na kujtohet se si Qeveria e kaluar manipuloi madje edhe fondin për festimin e shpalljes së pavarësisë. Dhe, atë jo më vonë se rreth një muaj prej kur ju morët mandatin. Ka qenë e qartë për secilin që ka sy e vesh, se Kosova duhet të shkonte në zgjedhje të parakohshme. Kjo është dashur të ndodhte qysh para dy vjetësh.
Ndërsa, gjatë vitit të kaluar, vitit 2010, e tëra ndodhi me shpejtësi. E tëra ndodhi me urgjencë. Por, urgjencë të kujt? Kujt i ngutej që në Kosovë të mbahen zgjedhjet e parakohshme pikërisht në fund të vitit 2010? Të pa-përgatitur për mbarëvajtjen e zgjedhjeve dhe me liderin e opozitës jashtë vendit!
Një gjë është e qartë: nuk është dehja në “Zanzibar” arsyeja! Dehja në “Zanzibar” ishte vetëm nisja e komplotit. Komplotit kundër Kosovës.
Dhe, goditja më e fuqishme kundër Kosovës ishin zgjedhjet e dhjetorit 2010 dhe të janarit 2011. Në këtë proces u shkelën të gjitha parimet. Normalisht se prej këtyre zgjedhjeve, dalin edhe Presidenti dhe Kryeministri i këtij niveli. Këta që shesin shtetin për pushtetin.
Dhe, çka po ndodh tash? Po e rrezikoni shtetin. Dhe, po rrezikohet për shkak se disa po e harrojnë shtetin për pushtetin.
Kjo nuk është rruga për të realizuar vizionin tonë që shtetin ta shohim funksional, të orientuar drejt kah Perëndimi e jo nga Lindja, të zhvilluar dhe me demokraci të konsoliduar.
Ne kemi shumë nevojë për të arritur konsolidimin, po aq sa kishim nevojë të krijojmë shtet.
Por, shteti ynë, fatkeqësisht, për shkak të udhëheqësisë së saj të këtyre tri vjetëve: Nuk është shtet ku ka ligj, rregull dhe demokraci. Nuk është shtet ku veriu është Kosovë dhe vetëm Kosovë. Nuk është shtet ku polici, gjykatësi e prokurori mund të kryejnë punën e vet profesionale dhe me pagën e tyre të mbajnë familjen. Nuk është shtet ku mësimdhënësi ka dinjitet, pagë të mirë dhe shkolla të mira. Nuk është shtet ku pensionitët nuk ndihen barrë për familjen. Nuk është shtet ku qytetarët mund të lëvizin lirshëm nëpër Evropë, pa viza. Nuk është shtet ku kompanitë e biznesit nuk shantazhohen, këcënohen apo reketohen. Nuk është shtet që nuk shkel mbi ekonominë e lirë, iniciativën e lirë dhe të drejtat e njeriut. Nuk është shtet ku nuk ka korrupsion dhe krim. Nuk është shtet ku Policia dhe Ushtria janë të fuqishme dhe profesionale. Nuk është shtet ku Kultura e Sporti janë ambasadorë të mirëfilltë. Nuk është shtet ku populli është i lumtur, i lirë për të punuar dhe zhvilluar veten. Thejsht, nuk është shtet që na ka lakmi ndokush.
Të gjitha këto janë të kapërcyeshme. Mund të zgjidhen. Por, duhet ndershmëri për shtetin dhe popullin. Dhe, pikërisht këtë, pra ndershmërinë për shtetin dhe popullin, nuk e keni ju zotërinj që po bëni çmos vetëm për ta shkatërruar Kosovën.
Një gjë për fund: Zgjedhjet do të vijnë shpejtë. Muajt e ardhshëm përbëjnë fundin e Thaçit dhe klubit të tij. Kosova do ta kalojë edhe këtë komplot kundër saj. Ka kaluar edhe shumë të tjerë.

Autori është Sekretar i Përgjithshëm i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës dhe deputet në Kuvendin e Kosovës.

Botuar në KOHA Ditore, 24 shkurt 2011, fq. 12.

Mos u kthefshi më!

Mos u kthefshi më!

Për gati tri vjet, Kosova nuk u qeveris. Ajo u dëmtua skajshmërisht. Kreu i PDK-së, Hashim Thaçi, nuk arriti të përfundojë as një mandat si kryemistër. Futi vendin në kriza të njëpasnjëshme, duke kulmuar me shkatërrim faktik të institucioneve. A është ky një tregues sa i dobët ka qenë Thaçi në menaxhim të Qeverisë së tij? Sigurisht që po.

BURIM RAMADANI

Qeveria Thaçi përfundoi. Nuk mundi të bëjë as tri vjet. Doli të jetë Qeveria më jostabile e dekadës. Që prej çlirimit të Kosovës, vendi nuk ka pasur qeveri më të dobët. Më të brishtë!
Nëse krahasohet me qeveritë tjera, kjo e Thaçit ishte për t’u dhimbsur. Filloi me megalomani të paparë. Me fjalë të mëdha. U pa që në fillim se do të ketë probleme të dukshme. Pas dy vjetësh, gati gjysma e ministrave u ndërruan. U riformatizua për shkak të korrupsionit. Kështu të paktën pati thënë Hashim Thaçi. Por, nuk u kurua. Edhe më tutje vazhdoi të lëngojë nga korrupsioni, krimi i organizuar dhe jostabiliteti. Në fund të vitit të tretë të mandatit, kolapsoi.
Edhe Qeveria pas zgjedhjeve të para demokratike të pas-luftës kishte jetëgjatësi më të madhe. Të paktën, Qeveria e Bajram Rexhepit të PDK-së e kompletoi mandatin e vet. Me shumë sfida dhe pak punë, por e përmbushi mandatin kohor. Më pas Qeveria LDK-AAK bëri tri vjet. Një mandat të plotë, sipas kornizës së atëhershme kushtetuese. Me shumë vështirësi, pas shkuarjes në Hagë të Kryeministrit Ramush Haradinaj! Bajram Kosumi e Agim Çeku arritën të përfundojnë mandatin sipas periudhës kohore të përcaktuar ligjërisht. Nuk humbën mbështetjen në Kuvendin e Kosovës. Nuk çuan vendin në zgjedhje të parakohshme e as të jashtëzakonshme.
Por, e kundërta ndodhi me Hashim Thaçin, kreun e PDK-së. Ai nuk arriti të përfundojë një katër-vjeçar, sikurse është e përcaktuar në Kushtetutë dhe ligjet për funksionimin e institucioneve të vendit. A është ky një tregues sa i dobët ka qenë kryeministri Thaçi në menaxhim të Qeverisë së tij? Sigurisht që po. Për më shumë, kjo tregon se puna në udhëheqjen e institucioneve është shumë më serioze se sa dikush mund ta mendojë.
Mund t’i fitosh apo t’i manipulosh votat e qytetarëve, por kjo nuk nënkupton se mund edhe të menaxhosh shtetin dhe qeverisjen. Kjo është dëshmuar. Edhe Thaçi mund ta ketë kuptuar këtë. Të paktën, duhet të shpresojmë se e ka kuptuar. Qeverisja nuk është fushatë parazgjedhore. Nuk është qasje për premtime. Është Ekzekutiv. Është menaxhim. Është zhvillim.
Për gati tri vjet, Kosova nuk u qeveris. Ajo u dëmtua skajshmërisht. Edhe imazhi i saj, edhe buxheti i saj. Edhe e tashmja, edhe perspektiva. Kosova mbeti vendi i vetëm në rajon që nuk u përfshi fare në procesin e liberalizimit të vizave. Ndoshta Bajram Rexhepi (si i “gjithëdijshmi” i Qeverisë në shkuarje) mund të akuzojë Komisionin Evropian. Ai, në fakt, e ka bërë këtë disa herë. Ka thënë se evropianët e kanë fajin. Por, e vërteta është ndryshe. Kosovarët nuk përmbushën detyrat. Qeveria e shefit të tij ishte e paorganizuar në përmbushjen e detyrave. Ministria e tij më shumë interesohej për t’u korruptuar me tenderët e pasaportave apo targave të veturave.
Sidoqoftë, duhet të jemi realë. Ta themi hapur. Nga shokët e Nazim Bllacës nuk pritej ndonjë e mirë për Kosovën. Një Qeveri e “Zanzibarit” tregoi se gjithçka mund të shohim prej saj janë krizat. Kosova u katandis në kriza të njëpasnjëshme. Gjatë tërë këtyre muajve, populli i Kosovës u trondit shumë herë. Kishte një qeveri që “vizitohej” nga organet e drejtësisë. Kishte kryeministër dhe ministra që bënë pasuri të pamatshme brenda vitit të parë të mandatit. Kishte udhëheqje që akuzohej për urdhër-dhënie për vrasje, maltretim dhe torturim.
Për të shkuar edhe më tej, të gjithë e panë Kosovën si shembull të keq. Edhe Komisioni Evropian, edhe Departamentit Amerikan i Shtetit, edhe Freedom House, edhe Transparency International, edhe Reporterët pa Kufinj, edhe shumë e shumë organizata e mekanizma të tjerë ndërkombëtarë kritikuan Kosovën. Së fundi, këto ditë, eurodeputetët vetëm sa nuk na shanë me nënë. Na thanë se krimi i organizuar bën çfarë të dojë në Kosovë. Vjedhja e dhomës së dëshmive në Policinë e Kosovës është një tregues i qartë për këtë.
Nuk ishte e lehtë kjo situatë për popullin e Kosovës. Besimi në qeverisje ra në nivel kulminant. Për herë të parë që nga pas-lufta, Qeveria e Kosovës nuk gëzonte as një të tretën e besimit të qytetarëve. Qeveria Thaçi ra më poshtë se sa Qeveria Kosumi. Kjo u evidentua në matjet e opinionit publik që ka bërë UNDP-ja në Kosovë.
Pas gjitha këtyre, Gjykata Kushtetuese konstatoi edhe shkeljen e Kushtetutës nga ana e Presidentit Sejdiu. Kriza e përditshme u thellua. Pas dorëheqjes së presidentit, LDK-ja kontribuoi në kalimin në krizë institucionale. PDK-ja filloi fushatën parazgjedhore. Mbajti Kongresin e partisë, pas presionit opozitar. Edhe atë e mbajti në stilin Enverian. Kryeministri në shkuarje, Thaçi, filloi premtimet e reja. Tashmë universitetet do të bëhen pothuaj në secilin qytet të vendit? Ndoshta, edhe në Shtimje. Atje Instituti ekzistues mund të kthehet në Universitet Publik. Pse jo!
E tash, duhet të jemi të zëshëm. Populli i Kosovës nuk meriton qeverisje të tillë. Shkollë të tillë të qeverisjes së keqe. Dëmtuese. Shkatërruese. Nuk ka nevojë as për ata që i përkrahën vazhdimisht. Që morën tendera nga kjo Qeveri në shkëmbim të përkrahjes në Kuvend. Kosova ka nevojë për një Qeveri krijuese. Elita politike e vendit duhet të jetë e vetëdijshme se katër vjetët e ardhshëm janë vërtetë përcaktues për rrugën e Kosovës drejt NATO-s dhe BE-së. Nuk guxojmë të kthehemi mbrapa. Duhet shumë punë. Shumë angazhim. Punë 24 orëshe. Jo shëtitje në Portorozh, Shkup e Selanik.
Para se të përcaktohemi për zhvillimet e ardhshme, ne të gjithë mund të pajtohemi të paktën në një pikë fillestare: qeverisja e këtillë mos u ktheftë më kurrë!

Autori është Sekretar i Përgjithshëm i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës

Botuar në Koha DITORE, më 30 tetor 2010, fq. 11

Regjimi që po përfundon

Regjimi që po përfundon

Nëse dikush mendon se duke vjedhur votën e qytetarit mund të ndërtojë sistemin institucional, le ta harrojë. Është thjesht një komunist i papërmirësueshëm! Kujt po i ngutet që në Kosovë të mbahen zgjedhjet e parakohshme pikërisht tash dhe me shpejtësi? Të pa-përgatitur dhe me liderin e opozitës jashtë vendit. Pra, zgjedhje pa opozitë!

BURIM RAMADANI

Secili tashmë e ka të qartë. Koalicioni PDK-LDK solli edhe një krizë të re në Kosovë. Kush më shumë e kush më pak, gjatë kësaj periudhe shkeli Kushtetutën, ligjet, rregulloret dhe parimet demokratike.
Gati tri vjet, vendi u qeveris si mos më keq. Me afera të panumërta të korrupsionit. Me bashkë-jetesë të qeverisë me krimin e organizuar. Me raportet tepër të tendosura ndaj secilit njeri apo subjekt që kritikoi qeverisjen e keqe. Me EULEX-in nëpër kabinetet, zyrat dhe serverat e Qeverisë.
Këta njerëz që manipuluan me paratë e popullit të Kosovës që në ditët e para të qeverisjes së tyre, edhe po e përfundojnë mandatin në formë të turpshme. Të gjithëve na kujtohet se si kjo Qeveri manipuloi madje edhe me fondin për festimin e shpalljes së pavarësisë. Dhe, atë jo më vonë se rreth një muaj prej kur mori mandatin.
Ndërsa, tash pikërisht njerëzit që proklamonin se qeveria është stabile, dëshmojnë të kundërtën. Kosova duhet të shkojë në zgjedhje të parakohshme dhe kjo është dashur të ndodhte qysh para dy vjetësh. Kur kjo kërkohej nga shumë njerëz në vend, refuzohej me këmbëngulësi nga krerët e qeverisë. Tash, pa një pa dy, ata panë se diçka s’po funksionon.
E tëra po ndodh me shpejtësi. E tëra po ndodh me urgjencë. Por, të kujt? Kujt po i ngutet që në Kosovë të mbahen zgjedhjet e parakohshme pikërisht tash? Të pa-përgatitur dhe me liderin e opozitës jashtë vendit! Pra, zgjedhje pa opozitë!
Nuk është dehja në “Zanzibar” arsyeja! Vitin e kaluar udhëheqja e ngushtë e Partisë Demokratike të Kosovës (parti e pezulluar sipas ligjit), ishte dehur keq në klubin në bodrum afër selisë së partisë. I dhanë një shokim opinionit publik se si dhe ku bëhet politika në Kosovë. Edhe ata që nuk besuan, e panë qartë se cila është nëntoka e bërjes së politikës qeveritare gjatë kësaj kohe.
Tash më shumë se çdo gjë tjetër, Kosovës i duhen mendjet e qeta. Duhet analizuar situatën në tërësinë e saj. Janë katër momente që duhet patjetër të adresohen për të parë se cila është situata e tashme në skenën politike.
Së pari, Kosova është në krizë politike. Nuk ka arritur shkallën e krizës institucionale, por dorëheqja e presidentit të vendit dhe mos-marrëveshjet mes koalicionit kanë shkaktuar krizë politike. Pra, përgjegjësia është tepër e qartë: koalicioni. Nuk e ka shkaktuar opozita këtë krizë politike!
Së dyti, çka po i mungon skenës politike të Kosovës? Definitivisht, lideri i opozitës. Ramush Haradinaj është duke u përballë sfidën e Tribunalit të Hagës, porse bindja e secilit shqiptar në Kosovë është se Haradinaj do të kthehet shumë shpejt në vend për të vazhduar punën. Çdo logjikë për të shfrytëzuar këtë hapësirë për të mbajtur zgjedhje të shpejta parlamentare është jo tjetër, por e sëmurë. Është paranoja që dikë e ka kapur. Dhe, kanë të drejtë, sepse kthimi i Haradinajt nënkupton fundin e kësaj qeverisje të keqe. Këtij mentaliteti komunist të udhëheqjes së Qeverisë. Dhe, kjo do të ndodh.
Së treti, përgatitjet për zgjedhje duhet të jetë serioze. Në situatën e tashme, zgjedhjet e papërgatitura kthejnë Kosovës disa dekada mbrapa. Jo të mira ishin zgjedhjet e vitit 2007, ndërsa edhe më të rënda dolën zgjedhjet e vitit 2009. Nëse futemi në zgjedhje të papërgatitura në muajt e ardhshëm, Kosova do të përballet me shumë rreziqe. Tek e fundit, kjo nuk është rruga jonë për integrime evro-atlantike. Nëse dikush mendon se duke vjedhur votën e qytetarit mund të ndërtojë sistemin institucional, le ta harrojë. Është thjesht një komunist i papërmirësueshëm! Nuk guxojmë të lejojmë përsëritjen e Klinës, Vushtrrisë e Kaçanikut të vitit 2009. Apo edhe shumë komunave tjera.
Së katërti, askush nuk duhet të ketë iluzion se duke shkaktuar krizë politike mund t’i shmangen veprimeve të drejtësisë për korrupsion dhe krim të organizuar. Edhe EULEX-i nuk duhet të ndikohet fare nga improvizime të këtilla. Bastisjet e Qeverisë dhe komunave duhet të japin rezultatet e pritura. Tërë ky grumbull i keq-përdorimeve duhet të ndëshkohet qartë dhe fuqishëm. Të mashtruar janë ata që mendojnë se në situatë zgjedhore, drejtësia duhet të heshtë. Drejtësia ka punën e vet dhe duhet të veprojë në secilin rast dhe në çdo kohë.
Të përballur me shumë skandale të llojeve të papara në historinë demokratike të Kosovës, si dhe me frikën nga ajo që mund të ndodh së shpejti, PDK-ja ngutet të shfrytëzojë secilën sekondë për të ruajtur atë që ka grumbulluar. Pa përgatitje a me përgatitje, dëshiron të futet në zgjedhje. Normalisht, këto do të ishin zgjedhje të improvizuara. Sepse, nuk ka zgjedhje fer, të lira dhe demokratike pa përgatitje të mira.
Klubi i Thaçit brenda PDK-së dëshiron t’i shpëtojë edhe një procesi brenda partisë së tij. Zgjedhjeve të brendshme. Pakënaqësitë e shumta aty dëshmojnë për një gjendje të rëndë të mungesës së demokracisë së brendshme. Disa kryetarë komunash mbahen me imponim në postet e tyre, derisa një numër i aktivistëve të kësaj partie po tërhiqen për çdo ditë. Edhe deputetë në Kuvendin e Kosovës të kësaj partie po largohen. Prandaj, një situate të rëndë të brendshme, udhëheqja e ngushtë e kësaj partie tenton ta vendos në tërë Kosovën.
Por, llogaria e klubit të Thaçit është e gabuar! Partia e tij është ligjërisht e pezulluar. Rregulla e KQZ-së 01/2008, Neni 6, pika 1 (a) çon në mos-certifikimin e PDK-së për pjesëmarrje në zgjedhje. Nuk ka mbajtur zgjedhjet e brendshme gjatë 36 muajve të fundit. Për më keq, kjo parti nuk po i bën pesë (5) vjet që nuk ka mbajtur zgjedhje. Thejshtë, nuk mund të marrë pjesë në zgjedhje.
Kosova nuk mund të mbetet peng i problemeve brenda një partie të caktuar. As proceset në Kosovë nuk mund të bëhen urgjente dhe të improvizuara për shkak të një partie politike. Zgjidhja e situatës së tashme bëhet me maturi dhe përgatitje serioze. Procesi zgjedhor pret të gjitha afatet kushtetuese dhe pranvera është periudha e duhur.
Zgjedhjet do të presin përfundimin e procesit në Hagë dhe ky mentalitet i qeverisjes së tashme do t’i takojë historisë. Ky është fundi. Sikurse ka thënë Haradinaj, “çdo regjim shkon për të mos u kthyer më kurrë. Edhe ky regjim do të shkojë shpejt dhe s’do të kthehet më”.

Autori është Sekretar i Përgjithshëm i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës

Botuar në Koha DITORE, më 4 tetor 2010, fq. 11.